Tadhana at Pilosopiya

Sa ilang kultura, naghahagis ng mga palaso upang basahin ang kapalaran, mula Thrace hanggang sa paganong Mecca. Itinuturing na nakapirmi ang tadhana at ang mga pangyayari sa buhay ay pinaniniwalaang nagaganap ayon sa isang tiyak na takdang panahon; ang pag-aaral upang makuha ang ganitong kaalaman ay divination. Gayunman, madalas itong napagkakamalang isang uri ng ‘pilosopiyang nanghuhula’, na maaaring makapagbigay ng ginhawa sa simula ngunit kapag lumitaw ang tunay na problema ay maaaring maging sobrang fatalistic at hindi tumugma sa katotohanan at realidad.

Ang mga taong hindi naniniwala sa kanilang sarili ay maaaring iasa sa isang nakatataas na kapangyarihan o sa kapalaran ang sanhi ng mga pangyayari sa kanilang buhay sa halip na harapin ang mga ito nang may tapang at pananagutan. Ayon sa unibersal na batas ng pagkakaisa, o karma, bawat kilos ay may kaukulang reaksiyon at walang makatatakas sa bunga nito. Ngunit hindi ibig sabihin nito na hindi na kailanman malalampasan ang kahirapan; sa tamang saloobin at tamang pagsisikap ay maaari itong mapagtagumpayan.

Sinasabi ng pilosopiya ng fatalism na ang lahat ng pangyayari sa buhay ay nagaganap ayon sa isang paunang itinakdang padron na hindi mababago. Sina Epicurus at Zeno ng mga Stoic ay patuloy na iniuugnay sa fatalism. Sina St. Augustine at Calvin ay nagpahayag din ng ideyang ang tadhana ng bawat isa ay matagal nang itinakda at wala tayong karapatang siyasatin o baguhin ito. Ipinakita ni Shakespeare sa Hamlet at Julius Caesar ang dalawang magkasalungat na mukha ng fatalistic philosophy: sa una, isang banal na kapangyarihan ang humuhubog sa ating tadhana; sa ikalawa, tayo mismo ang mga panginoon ng ating tadhana at hindi ang mga bituin o isang nakatataas na kapangyarihan ang may pananagutan. Nagbigay ang Kannada poet na si Dr. D. V. Gundappa ng halimbawa ng passive fatalism sa paghahambing ng tao sa kabayong nakatali sa kariton at kailangang sumunod sa direksiyong nais ng driver. Dito, ang tao ang kabayo at ang Diyos ang driver.

Ang ugnayan ng buhay at kamatayan bilang sentral na suliranin ng pilosopiya ay malalim na tinalakay ni Arthur Schopenhauer, isa sa mahahalagang palaisip ng kanyang panahon. Ayon sa kanya, ang mundo ay inilalarawan batay sa paraan ng pagbuo rito ng mga tao, at pagkatapos ay ipinapataw ang mga ideya at imahe na parang mga iyon ang objektibong realidad. Dapat nating maunawaan na may isang tunay na konsepto ng realidad sa pagpapaliwanag ng buhay at kamatayan. Gayunman, sinabi ni Schopenhauer na karamihan sa atin ay mas tumutugon sa mga representasyon kaysa sa mismong realidad, higit sa lahat dahil sa wika at kaugalian ng lipunan. Ayon sa kanya, ang pangunahing pagnanais ng bawat tao ay ang ‘will to live’. Kabilang dito ang pamumuhay sa sariling kapalaran at ang posibilidad na malampasan ito sa pamamagitan ng sining, moralidad at asceticism.

Natatangi ang tao sa lahat ng nabubuhay na nilalang sa sansinukob dahil sa prinsipyo ng isip. Ito ang dahilan kung bakit responsable siya sa kanyang sariling mga kilos. Kailangan niyang gumamit ng paghatol sa lahat ng ginagawa niya at gumawa ng moral na pagpili sa pagitan ng tama at mali. Kapag pinili na niya ang isang direksiyon, pananagutan niya ang mga bunga nito at kailangan niyang harapin ang mga ito, kalungkutan man o kaligayahan. Ito ang tinatawag na karma, at sa paglalakbay natin patungo sa tadhana ay natututuhan din natin ang mga aral ng buhay.

Kaya bawat isa sa atin ay maaaring nakalaan para sa isang partikular na bagay sa buhay, hindi kinakailangang dahil sa panlabas na salik lamang kundi maaari ring dahil sa sarili nating mga pagpili sa buhay na ito o sa nakaraan. Gayunman, sa bawat sandali ay mayroon pa rin tayong kalayaang pumili ng isang landas o ng iba. Mula sa mga aral ng buhay natututuhan nating umunlad nang positibo sa pamamagitan ng tamang pagkilos. Ang sangkatauhan ay pinag-uugnay ng pagkakapatiran, at sa parehong paraan ang indibidwal na karma ay nakaugnay sa kolektibong karma. Ang teorya ni Nietzsche na ‘will to power’ ay nagmula sa teorya ni Schopenhauer na ‘will to live’. Ang ‘will to power’ ay inilalarawan bilang isang malakas na elemento para sa pag-aangkop at mas mahusay na survival at iniuugnay sa lahat ng nabubuhay na nilalang. Pinalawak pa ang ideyang ito hanggang sa makita ang matter hindi lamang bilang mga sentro ng puwersa kundi bilang mga sentro ng ‘will to power’, at iniugnay ang tadhana ng sangkatauhan sa amor fati, o pagtanggap sa kapalaran.